Усе навіны

Санкцыі дазваляюць ратаваць жыцці палітзняволеных

Архіў навін

«Санкцыі дазваляюць ратаваць жыцці палітзняволеных. Гэта галоўнае, што трэба разумець у гэтым пытанні». Эксперты абмеркавалі санкцыі супраць рэжыму Лукашэнкі на міжнародным вебінары Народнага антыкрызіснага ўпраўлення


Арганізаваны па ініцыятыве НАУ міжнародны вэбінар быў прысвечаны тэме эфектыўнасці санкцый у справе абароны правоў чалавека і ціску на рэжым з мэтай спынення масавых рэпрэсій у Беларусі, што актыўна абмяркоўваецца цяпер беларускіай і міжнароднай супольнасцю.

Уступнае слова ўзяў кіраўнік Народнага антыкрызіснага ўпраўлення Павел Латушка. Таксама на вэбінары выступілі Андрэй Саннікаў, Даніэль Фрыд, Алесь Аляхновіч, Сяргей Дылеўскі, прадстаўнік НПЗ у Мазыры і Ёрг Форбрыг.

Павел Латушка: кіраўнік НАУ, член Прэзідыума КР
Павел Латушка: кіраўнік НАУ, член Прэзідыума КР

«Ці мае ЕС палітычную волю для абароны сваіх каштоўнасцей?». Павел Латушка, кіраўнік Народнага антыкрызіснага ўпраўлення

— Санкцыі з’яўляюцца эфектыўным інструментам, здольным спыніць рэпрэсіі і прывесці да мірных перамен у Беларусі.

Эфектыўнасць іх залежыць ад рэальнасці, а не дэкларатыўнасці, што мае месца сёння, і іх тэрміновасці. Маштаб рэпрэсій настолькі высокі, што разам з унутраным ціскам эфектыўныя санкцыі будуць мець кароткатэрміновы характар ​​і прывядуць да хуткіх палітычных зменаў, што не дазволіць нанесці шкоду эканоміцы краіны і забяспечыць яе далейшае развіццё пасля змены палітычнага становішча.

Перад ЕС і яго краінамі-сябрамі стаіць вострае пытанне, якое выводзіць за межы звыклай камфортнай палітычнай руціны: ці мае ЕС як супольнасць дзяржаў, заснаваная ў першую чаргу на агульных каштоўнасцях захавання правоў і свабод чалавека, палітычную волю для абароны гэтых каштоўнасцей у суседніх з ім еўрапейскіх краінах. Адказ на гэтае пытанне вельмі важны для беларусаў, аднак, як уяўляецца, не менш важны ён і для самога Еўрапейскага саюза.

Андрэй Саннікаў, лідар грамадзянскай кампаніі «Еўрапейская Беларусь»
Андрэй Саннікаў, лідар грамадзянскай кампаніі «Еўрапейская Беларусь»

«Санкцыі дазваляюць ратаваць жыцці». Андрэй Саннікаў, лідар грамадзянскай кампаніі «Еўрапейская Беларусь»

— Санкцыі дапамаглі пазбавіцца ад таталітарных камуністычных рэжымаў у СССР і ў «краінах сацыялістычнага лагера». Санкцыі дазволілі выратаваць жыцці тысяч палітычных зняволеных ва ўсім свеце — і гэта самае галоўнае.

Гісторыя санкцый, якія ўводзяцца супраць рэжыму Лукашэнкі ў Беларусі — вельмі простая: рэальных доўгатэрміновых санкцый, якія маглі б даць неабходны вынік, перш за ўсё ў галіне абароны правоў чалавека і асноўных свабод, ніколі не было. У той жа час нават кароткатэрміновае ўвядзенне санкцый адразу ж прыводзіла да канкрэтных вынікаў, у прыватнасці, да вызвалення палітзняволеных.

Ёсць у санкцый і іншы бок: калі іх адмяняюць, негледзячы на ​​адсутнасць паляпшэнняў з правамі чалавека, дыктатары ўспрымаюць такія рашэнні як сігнал да далейшых рэпрэсій. Так адбывалася ў Беларусі. Пасля адмены Еўрасаюзам санкцый у 2016 годзе рэжым Лукашэнкі з дапамогай грашовых уліванняў Захаду стаў рыхтавацца да цяперашніх беспрэцэдэнтных рэпрэсій, да ўжывання неспатыканага з часоў Другой сусветнай вайны гвалту ў дачыненні да мірных грамадзян. У вайне супраць беларусаў карнікі, дарэчы, ўжывалі польскія гумовыя кулі, чэшскія гранаты, канадскія вадамёты, амерыканскія тэхналогіі сачэння і блакавання інтэрнэту і г. д. Вось пра гэта варта памятаць: санкцыі дазваляюць дамагацца паляпшэння становішча з правамі чалавека, а адмена санкцый абавязкова вядзе да пагаршэння гэтага становішча.

На Захадзе любяць разважаць пра мэтазгоднасць увядзення санкцый супраць дыктатуры, пра іх характар і форму, пра тое, што занадта сур’ёзныя санкцыі могуць стварыць пагрозу незалежнасці Беларусі з боку Расіі, аднак менавіта заходнія санкцыі ў дачыненні да падсілкоўваючых рэжым прадпрыемстваў суцішылі б апетыты Крамля, паколькі гэта павялічвае рызыкі для бізнэсу, нават лаяльнага расійскім уладам. Сведчаннем таму — насцярожанае стаўленне расійскіх нафтавых кампаній да паставак нафты ў Беларусь з-за санкцый ЗША і скарачэнне такіх паставак на «Нафтан» і Мазырскі НПЗ. Санкцыі Захаду юрыдычна і маральна апраўданыя, паколькі ўводзяцца на падставе найгрубейшых парушэнняў рэжымам міжнародных абавязацельстваў і маюць на мэце абарону жыцця і здароўя людзей, вызваленне невінаватых. Прымяненне жорсткіх санкцый да рэжыму ў Беларусі вельмі хутка магло б прывесці да вызвалення ўсіх палітвязняў і спынення рэпрэсій.

Даніэль Фрыд, Атлантычны савет ЗША
Даніэль Фрыд, Атлантычны савет ЗША

«Важная інфармацыя ад дэмакратычных сіл». Даніэль Фрыд, Атлантычны савет ЗША

— Мы часта пераацэньваем ўплыў санкцый на кароткай дыстанцыі і недаацэньваем іх доўгатэрміновы ўплыў. Санкцыі — інструмент супраць рэжыму Лукашэнкі.

Улады ЗША павінны прымаць рашэнні аб увядзенні санкцый у кансультацыі з дэмакратычнымі сіламі Беларусі. Эканамічныя санкцыі супраць Беларусі могуць уключаць у сябе санкцыі супраць кампаній, якія звязаны з рэжымам Лукашэнкі. Таксама павінны быць санкцыі супраць расіян, якія звязаны з рэпрэсіямі ў Беларусі, або кампаній з Расіі, якія так ці інакш звязаны з Лукашэнкам ці выкарыстоўваюць крызіс у Беларусі ў сваіх мэтах.

Любыя санкцыі павінны дзейнічаць на тое, каб пачалі выконвацца правы чалавека. Вельмі важна інфармацыя, якую мы будзем атрымліваць ад дэмакратычных сіл Беларусі. ЗША, Вялікабрытанія і ЕС павінны працаваць разам над санкцыямі.

Алесь Аляхновіч, прадстаўнік Святланы Ціханоўскай па эканоміцы
Алесь Аляхновіч, прадстаўнік Святланы Ціханоўскай па эканоміцы

«Кожны дзень рэжыму ва ўладзе пагаршае эканоміку». Алесь Аляхновіч, прадстаўнік Святланы Ціханоўскай па эканоміцы

— Але давайце паглядзім, як выглядае сітуацыя ў Беларусі без санкцый. За апошнія 10 гадоў эканоміка не расце. З 2011 года штогод яна расла ў 3−4 разы больш павольна, чым сусветная эканоміка і эканомікі краін-суседзяў. Пасля 26 гадоў кіравання Лукашэнкі Беларусь стала краінай з найменшым мінімальнам заробкам і з трэцім найменшым сярэднім заробкам у Еўропе (пасля Малдовы і Украіны, якія могуць абагнаць Беларусь ў 2021 годзе).

Нават без санкцый сітуацыя будзе пагаршацца кожны год. Апошнія 10 гадоў — страчанае дзесяцігоддзе для беларускай эканомікі. На фоне рэпрэсій пасля сфальсіфікаваных выбараў 2020 года кожны дзень праўлення нелегітымнага рэжыму негатыўна ўплывае на грамадства і эканоміку.

Пры гэтым рэжыме ў Беларусі няма будучыні. Толькі новыя свабодныя выбары могуць стварыць умовы для рэформ, якія дадуць імпульс паскоранаму развіццю і ўстойліваму доўгатэрміноваму эканамічнаму росту.

Каб спыніць рэпрэсіі і вызваліць палітвязняў, неабходны эканамічны ціск на рэжым. Чым больш рэпрэсій, тым большы ціск. Эканамічны ціск трэба, каб абараняць людзей — гэта асноўны пасыл. Без гэтага мы не вызвалім нашых суграмадзян, якія пакутуюць ні за што.

Ці працуюць санкцыі? Рэакцыя ўлады паказвае, што так. Усе дзеянні рэжыму паказваюць, што ён баіцца санкцый.

На фоне ціску не менш значная і эканамічная падтрымка. Я кажу пра план ЕС, які хутка будзе агучаны. Разлічваем, што ЗША, Вялікабрытанія, Канада, шэраг іншых краін змогуць далучыцца да гэтага плана. Трэба працаваць на тое, каб пасля прыпынення рэпрэсій і правядзення свабодных выбараў эканоміка магла хутка аднавіцца.

Сяргей Дылеўскі, член Прэзідыума КР, лідар страйкавага руху
Сяргей Дылеўскі, член Прэзідыума КР, лідар страйкавага руху

«Важны санкцыі супраць прадпрыемстваў». Сяргей Дылеўскі, член Прэзідыума Каардынацыйнай рады, лідар страйкавага руху

— Стаўленне працоўных да санкцый пазітыўнае. Усе падтрымліваючыя пратэст грамадзяне Беларусі разумеюць, для чаго патрэбныя санкцыі. Тыя, хто ў страйку або рыхтуецца да забастовак, гатовыя да нязручных сітуацый для сябе ў эканамічным плане з-за ўвядзення санкцый. Хачу адзначыць, што важны санкцыі супраць прадпрыемстваў, якія кормяць рэжым.


«Санкцыі павінны быць маштабнымі». Юрый Гагарын (псеўданім), супрацоўнік НПЗ у Мазыры

— Не толькі рэпрэсаваныя работнікі выступаюць за санкцыі, але і дзеючыя, высокакваліфікаваныя спецыялісты падтрымліваюць любыя механізмы для вырашэння крызісу ў краіне і вяртання закона і справядлівасці. Шмат хто гатовы цярпець матэрыяльныя цяжкасці дзеля іншых людзей. Але колькі цярпець? Для скарачэння гэтага часу, лічаць многія, санкцыі павінны быць масіраванымі, каб дасягнуць эфекту за максімальна кароткі тэрмін.

Чым хутчэй мы адштурхнемся ад дна і прыступім да аднаўлення і рэформ, тым лепш. Людзі выступаюць за любыя дзеянні, калі гэта дазволіць не жыць у адной краіне са злачынцамі рэжыму. Гэта не толькі палітычнае пытанне, але і пытанне базавых патрэбаў — бяспекі.

Усе зацікаўленыя ў тым, каб пераўтварэнні адбыліся ў кароткія тэрміны. Ад імя рабочых заяўляю, што санкцыі павінны быць маштабнымі.

Ёрг Форбрыг, Нямецкі фонд Маршала
Ёрг Форбрыг, Нямецкі фонд Маршала

«Варта трымаць у галаве фактар ​​Расіі». Ёрг Форбрыг, Нямецкі фонд Маршала

— Упэўнены, што санкцыі дапамагаюць і працуюць як інструмент, але разам з тым я бачу недахопы гэтага інструмента, асабліва ў выпадку з Еўрапейскім саюзам. Санкцыі дзейнічаюць хвалямі працяглы час. Вельмі важна разумець, што санкцыі ЕС не стратэгічныя, а рэактыўныя, гэта значыць, яны ні ў якім разе не з’яўляюцца вынікам доўгатэрміновай стратэгіі. На жаль, калі справа тычыцца ўсходніх суседзяў, у ЕС вялікая праблема са стратэгіяй, у якую маглі б быць упісаны і санкцыі.

Думаю, што калі мы гаворым пра санкцыі супраць Беларусі, варта заўсёды мець на ўвазе фактар ​​Расіі і расіян, якія падтрымліваюць рэжым Лукашэнкі.

Мінск неаднаразова выкарыстоўваў слабыя месцы ў сістэме еўрапейскіх санкцый. Іх увядзенне патрабуе шматлікіх палітычных намаганняў і часу, але іх вынікі не заўсёды значныя. Варта пашырыць наша бачанне варыянтаў санкцыйнай палітыкі і ацаніць значнасць санкцый з боку асобных краін, якія часта маюць больш комплексны характар. Думаю, што падобныя санкцыі дадуць дадатковы эфект.

ЗША мае больш актыўныя інструменты, каб пачаць эканамічны ціск на рэжым, чым ЕС. Цалкам згодны з тым, што з боку ЕС патрэбна прыняцце новага пакета санкцый, але ў цэлым неабходна задзейнічаць большую колькасць інструментаў для павелічэння ціску, напрыклад, публічныя акцыі супраць кампаній, якія працягваюць супрацоўніцтва з рэжымам.