Усе навіны

Прадстаўнікі НАУ і замежныя эксперты абмеркавалі рэфармаванне міліцыі ў Беларусі

Архіў навін

Народнае антыкрызіснае ўпраўленне правяло прэс-канферэнцыю, прысвечаную праекту НАУ па рэфармаванні органаў унутраных спраў. Аўтары праекта прадставілі яго ключавыя палажэнні, а замежныя эксперты расказалі пра досвед пераўтварэнняў і працы ОУС ў іншых краінах і пра яго прымяненне ў рэаліях Беларусі.


Кіраўнік НАУ Павел Латушка абгрунтаваў неабходнасць рэформы ОУС: «Адна з сур’ёзных праблем у нашым грамадстве — праблема будучыні функцыянавання міністэрства ўнутраных спраў, якое стала карным, а не праваахоўным органам. Нелегітымная ўлада дэ-факта выдала міліцыі ліцэнзію на гвалт і забойства. Больш за тое, ужо ў бліжэйшыя дні ўсё гэта будзе мець пад сабой прававыя падставы. Калі ёсць пасведчанне ў кішэні — можна будзе беспакарана забіваць і гвалтаваць. Ці хочам мы такіх „абаронцаў“?.. Таму нам патрэбная рэформа. Гэта меркаванне падтрымліваюць як грамадства, так і адэкватныя супрацоўнікі ОУС».

Галоўнай мэтай рэформы аўтары праекту бачаць стварэнне грамадска-арыентаванага сервісу, накіраванага выключна на абарону грамадзян, незалежнага ад органаў дзяржаўнай улады. А адзін з інструментаў для дасягнення гэтай мэты — грамадскі кантроль працы ОУС.

«Лекі ад віруса дыктатуры — грамадскі кантроль. Грамадства павінна вырашаць, хто варты служыць у паліцыі, а хто не. Прымаць рашэнні па скаргах на дзеянні супрацоўнікаў. Сачыць за закупкай узбраення, колькасным складам паліцэйскіх падраздзяленняў. Паказваць у выглядзе свабодных СМІ чыноўнікам на прабелы ў іх дзейнасці або на факты парушэння закону супрацоўнікамі. У грамадства павінны быць рэальныя механізмы зняць з пасады любога чыноўніка. Такія механізмы грамадскага кантролю будуць укаранёныя ў паліцыі Новай Беларусі паўсюдна», — адзначыла Святлана Хілько, кіраўнік рабочай групы НАУ па рэфармаванні ОУС, экс-следчы Следчага камітэта Беларусі, капітан юстыцыі ў адстаўцы.

Аўтары таксама прапануюць правесці дэцэнтралізацыю ОУС, значна пашырыўшы паўнамоцтвы супрацоўнікаў на месцах і ў корані змяніўшы прынцыпы ўзаемадзеяння «верху» і «нізу» ў сілавых структурах. Адзін з аўтараў праекта рэформы, экс-капітан крымінальнага вышуку МУС Беларусі Канстанцін Хілько растлумачыў: «Мы прапануем вертыкаль на чале з Міністэрствам перавярнуць на 180 градусаў, зрабіць галоўнымі не адзін цэнтральны апарат, а ўсе раённыя аддзелы паліцыі. Абласныя ж і рэспубліканскія падраздзяленні ОУС надзяліць функцыямі суправаджэння, садзейнічання і падтрымкі раённых аддзелаў. Прыняцце рашэнняў аб дзейнасці паліцыі і яе ацэнкі будуць ажыццяўляць людзі, якія пражываюць на месцах і якія маюць да гэтага датычнае стаўленне. Пры гэтым мясцовая паліцыя будзе даваць справаздачу мясцоваму насельніцтву і несці адказнасць перад жыхарамі раёна».

Дырэктар украінскага Цэнтра сацыялогіі права і крыміналогіі Сяргей Баглай выказаў меркаванне, што асноўным паказчыкам эфектыўнасці рэформы і працы паліцыі павінна быць зваротная сувязь ад грамадзян, і перасцярог ад памылак Украіны: «У нас, як і ў многіх іншых еўрапейскіх дзяржавах, у закон аб Нацыянальнай паліцыі ўнеслі давер насельніцтва як галоўны крытэр ацэнкі працы паліцыі. Але рэформа ва Украіне пачалася ў 2014-м, закон аб Нацыянальнай паліцыі, дзе прапісаная гэтая норма, быў прыняты ў 2015-м, а першае даследаванне прайшло толькі ў 2019-м. Акрамя таго, у 2020-м выкарыстоўвалася ўжо іншая методыка, таму ўбачыць дынаміку было складана. Урок, які можна вынесці з гэтага вопыту: пра механізм правядзення такіх апытанняў трэба думаць з першых дзён правядзення рэформы».

Хація Дэканаідзэ
Хація Дэканаідзэ

У сваю чаргу, дэпутат Парламента Грузіі Хація Дэканаідзэ, якая брала ўдзел у працы і рэформах ОУС у Грузіі і Украіне на вышэйшым узроўні, падкрэсліла важнасць шыраты спектру пераўтварэнняў і палітычнай волі. На яе думку, недастаткова памяняць лад, форму і нізавы склад служачых, а таксама падрыхтаваць добры закон ці праект. Паўнавартасная рэформа прадугледжвае, апроч іншага, замену менеджменту, перагляд сістэмы падрыхтоўкі і набору кадраў, а яе паспяховасць у значнай ступені залежыць ад рашучых дзеянняў улады і здольнасці ўлады супрацьстаяць спакусе пераследваць уласныя інтарэсы з дапамогай рэсурсаў паліцыі.

Эрыка Марат
Эрыка Марат

Эрыка Марат, загадчыца кафедры рэгіянальных і аналітычных даследаванняў Інстытута Нацыянальнай Бяспекі і Барацьбы з Тэрарызмам (ЗША), таксама заклікала звярнуць увагу на неабходнасць комплекснага падыходу. «Рэфармаванне паліцыі павінна праходзіць разам з пераўтварэннямі ў іншых ведамствах. Павінна быць пастаянная міжведамасная каардынацыя МУС з іншымі дзяржаўнымі інстытутамі. Калі не праводзіць спадарожныя рэформы, напрыклад пракуратуры або сістэмы аховы здароўя, паліцэйская рэформа будзе тармазіцца. Акрамя таго, ужо цяпер трэба ствараць пляцоўку для стасавання ОУС і грамадзянскай супольнасці», — ўпэўнена эксперт.

На прэс-канферэнцыі таксама выступіў прафесар паліталогіі Каледжа Лехмана (ЗША) Нікалас Пельман, які аналізаваў украінскі вопыт пераўтварэнняў ОУС. Сярод галоўных яго рэкамендацый для Беларусі зыходзячы з прыкладу суседняй краіны: забяспечыць актыўны ўдзел грамадзянскай супольнасці на ўсіх без выключэння этапах рэформы і не дапускаць уплыву на паліцыю палітычных і якіх-небудзь іншых груп.

НАУ атрымала ўжо сотні прапаноў і водгукаў аб рэформе ад грамадзян і супрацоўнікаў ОУС. На іх аснове рабочая група ўдасканаліць праект, а затым прадставіць яго на чарговы раўнд грамадскага абмеркавання. Далей аўтары правядуць рэвізію дзеючага заканадаўства, каб распрацаваць неабходныя для рэалізацыі ідэй рэформы папраўкі і нарматыўныя акты.

Праект НАУ па рэфармаванні ОУС быў распрацаваны людзьмі з вопытам працы на кіруючых пасадах у розных праваахоўных структурах Беларусі: ад Следчага камітэта і АМАП да АБЭЗ і Акадэміі МУС. Аўтары таксама кансультаваліся з практыкуючымі юрыстамі і прафесарамі, беларускімі і міжнароднымі праваабарончымі і іншымі грамадскімі арганізацыямі.

Азнаёміцца ​​з тэкстам праекта НАУ па рэфармаванні АУС і пакінуць свой водгук пра яго можна на сайце Strazhi.com.

Абмяркуйце гэтую навіну ў соц. сетках:
Facebook | Instagram | Telegram | Twitter